Giáo dục Việt Nam thời Pháp thuộc

Gần 1 thế kỷ xâm lược Việt Nam, người Pháp từ chỗ còn lúng túng đã thi công được 1 nền giáo dục khá đã đi vào hoạt động. Năm 1858, Pháp nổ súng xâm l

Chiến thuật trả lời IELTS Speaking part 3
Giáo dục an toàn giao thông cho học sinh THCS
Cover bài hát của Noo Phước Thịnh, nam sinh được khen ‘hơn bản gốc’

Gần 1 thế kỷ xâm lược Việt Nam, người Pháp từ chỗ còn lúng túng đã thi công được 1 nền giáo dục khá đã đi vào hoạt động.

Năm 1858, Pháp nổ súng xâm lược Việt Nam, lần lượt chiếm đâyng Sài Gòn và một số tỉnh Gia Định, Biên Hòa, Định Tường rồi cưỡng chiếm nốt ba tỉnh miền Tây là Vĩnh Long, An Giang, Hà Tiên.

Để phục vụ cho guồng máy cai trị, người Pháp đặt mục tiêu hủy diệt nền Nho học, chữ Hán, chữ Nôm phải triệt bỏ và thay thế bằng chữ Pháp, chữ quốc ngữ cộng 1 họ mẫu tự La tinh. Hệ thống thi cử thời phong kiến bị hủy bỏ. Năm 1864 là kỳ thi Hương cuối cộng ở Nam Kỳ (tổ chức ở ba tỉnh miền Tây). Ở Bắc Kỳ và Trung Kỳ, dưới quy chế bảo hộ, sự một sốh tân về giáo dục chậm hơn.

Loại bỏ được chế độ giáo dục Nho học, nhưng để ứng dụng nền giáo dục Pháp vào Việt Nam thì không dễ làm. Những năm đầu, soái phủ Nam Kỳ gặp rất nhiều gặp khó khi hệ thống trường Nho học giải tán. Các giáo chức rời bỏ nhiệm sở ra vùng tự do thuộc triều đình Huế để tiếp tục chức vụ. Nhiều học trò gác bút nghiên, cầm giáo mác tham dự một số lực lượng nghĩa quân.

nen-giao-duc-viet-nam-duoi-thoi-phap-thuoc

Thầy trò 1 trường bản xứ ở Sài Gòn. Ảnh tư liệu

Ngày 17/11/1874, chuẩn đô đốc Krantz, thống đốc Nam Kỳ ký nghị định tổ chức lại ngành học, được ứng dụng đến tháng 3/1879 quy định hệ thống giáo dục có hai bậc, tiểu học và trung học. Tiểu học sẽ tập đọc và viết chữ quốc ngữ, chữ Nho, học tiếng Pháp; mẹo hay pháp ngữ sơ đẳng; toán sơ đẳng; hình học sơ đẳng; khái niệm đo đạc; tổng quan về lịch sử và địa lý.

Đến bậc trung học, học sinh sẽ học kỹ hơn về tiếng Pháp, văn học Pháp; làm luận bằng tiếng Pháp, quốc ngữ và chữ Nho và nhiều nội dung nâng cao hơn về toán, vũ trụ, vật lý, hội họa…

Song, Pháp cảm thấy chương trình giáo dục của họ quá Tây, khi ứng dụng có dân tộc có nền văn hiến lâu đời lại phát triển thành phản tác dụng. Người Pháp thấy cần một sốh tân chính sách bán hàng giáo dục.

Năm 1879, nghị định cải tổ giáo dục Nam Kỳ được ban hành, chia chương trình học chính làm ba cấp. Cấp 1 học trong ba năm, dạy Pháp văn, quốc ngữ và Hán văn. Cấp hai có thời lượng ba năm, mỗi tuần sẽ dành hai giờ cho chữ Nho và quốc ngữ, còn lại dành cho tiếng Pháp.

Riêng cấp ba sẽ học trong bốn năm có nhiều nội dung, dạy bằng tiếng Pháp như số học, hình học phẳng, đại số, lượng giác, trắc lượng, vẽ, địa lý, vũ trụ, hóa học, vật lý, vạn vật học…

Chính sách giáo dục và chương trình giáo khoa ba cấp 10 năm được thi hành khá nghiêm túc và lâu dài, ngôn ngữ chính là tiếng Pháp nhằm thay thế chương trình hai cấp sáu năm trước đây.

nen-giao-duc-viet-nam-duoi-thoi-phap-thuoc-1

Trường Chasseloup Laubat được thi công từ năm 1874. Ảnh tư liệu

Năm 1906 đánh dấu bước cải một sốh mạnh mẽ nền giáo dục cho toàn cõi Đông Dương bằng việc Pháp lập nha tổng giám đốc Học chính Đông Dương để thống nhất và chỉ đạo, điều hành giáo dục một số địa phương.

Người Pháp lập hội đồng cải thiện giáo dục bản xứ, nghiên cứu kỹ toàn bộ vấn đề có liên quan đến sự sáng tạo, hoặc cải tổ nền giáo dục. Bậc tiểu học trước đây được phó mặc cho thôn xã hay tư nhân, nay trở thành việc của chính quyền có tên gọi là đệ nhị cấp (tiểu học) và đệ tam cấp (trung học). Chương trình học được thêm vào nội dung mới nhất của khoa học phương Tây, tri thức thực hành thông dụng.

Ở Bắc Kỳ và Trung Kỳ, theo quy chế bảo hộ nên đầu thế kỷ 20 Pháp mới bắt đầu cải tổ giáo dục, Thứ nhất là một sốh tân kỳ thi Hương. Pháp lập trường Quốc học Huế và trường Bảo hộ ở Hà Nội (nay là THPT Chu Văn An) để dạy trung học.

Đợt cải một sốh này không mấy thuận buồm xuôi gió, đặc thù khi áp dụng ở Trung Kỳ và Bắc Kỳ bởi các nơi này có hệ thống giáo dục tồn ở lâu đời, do tầng lớp văn thân điều khiển, chống lại ý đồ của Pháp. Kỳ thi Hương cuối cộng ở Bắc Kỳ là năm 1915, và ở Huế năm 1918. Chế độ giáo dục và khoa cử Nho học thực sự bị khai tử có khoa thi Hội năm 1919 ở Huế.

Giai đoạn 1917-1945, đánh dấu đợt cải một sốh giáo dục lần thứ hai bằng việc thiết lập chương trình học chính Pháp – Việt, mở đầu bằng sự kiện ngày 21/12/1917 Toàn quyền Đông Dương Albert Sarraut ký nghị định ban hành tổng quy chế nền học chính toàn cõi Đông Dương. Văn bản được xem như bộ luật giáo dục, dày 282 trang, có mục tiêu thống nhất nền giáo dục bản xứ, tiến tới xóa bỏ nền giáo dục cũ.

Nền học chính khi này được chia làm ba cấp, cấp 1 là một số trường tiểu học, cấp hai là cao đẳng tiểu học, cấp ba là bậc trung học (tú tài), có hai hệ thống giáo dục gồm trường Pháp và trường Pháp bản xứ. Chương trình giáo khoa Pháp ở Đông Dương gần giống như bên Pháp, dành cho học sinh Pháp và 1 số ít học sinh Việt vào làng Tây hoặc được coi như Tây.

Với đợt cải một sốh giáo dục lần hai, việc đưa chữ quốc ngữ vào tiểu học đã giúp trẻ mau chóng biết đọc biết viết, hơn hẳn trước kia học chữ Hán khó nhớ. Chương trình học bao gồm cả khoa học môi trường xung quanh và khoa học xã hội có tính hệ thống cao. Bên cạnh một số trường phổ thông, Pháp còn lập ra trường dạy nghề để học sinh gặp khó khi học xong tiểu học có thể học nghề, tìm việc kiếm sống.

cuối thời Pháp trị 1945-1955, tình hình giáo dục rất phức tạp. Pháp vẫn chỉ đạo nền giáo dục ở vùng tạm chiếm Sài Gòn – Gia Định, song giữa Pháp và một số nước liên hiệp Lào, Campuchia, Việt Nam (chính quyền Sài Gòn) ký hiệp ước chuyển giao một số cơ quan giáo dục và văn hóa từ năm 1949. Do đây, chính quyền Sài Gòn ít nhiều bắt đầu can thiệp vào giáo dục từ đây. Nhiều trường cao đẳng, đại học lớn được thành lập trong GĐ này.

nen-giao-duc-viet-nam-duoi-thoi-phap-thuoc-2

Một mẫu bằng cũ năm 1925. Ảnh tư liệu của nhà nghiên cứu kỹ Nguyễn Đình Đầu

Giáo dục thời Pháp kéo dài gần 1 thế kỷ có nhiều ý kiến phân tách trái chiều. Mặt tiêu cực của nó có Việt Nam là các mưu đồ thực dân của Pháp đã đạt được. Bởi thế năm 1905, Phan Bội Châu cho rằng nền giáo dục của Pháp “chỉ dạy viết văn Pháp, nói tiếng Pháp, tạm thời làm nô lệ cho Pháp”.

Còn học giả Trần Trọng Kim lại giật mình khi nền giáo dục Pháp đã biến 1 xã hội “nghe đến nước mình thì ngây ngây như người ngoại quốc, sử nước mình không biết, tiếng nói nước mình thì chỉ biết qua loa”.

Song, mặt tích cực ngoài ý muốn của Pháp là tạo ra 1 tầng lớp tri thức có trình độ đại học, nắm vững khoa học, kỹ thuật hiện đại. Những người này trước là phục vụ bộ máy cai trị của Pháp, sau tháng 8/1945 lại trở thành nguồn nhân lực có trình độ, chuyên môn, phục vụ trong bộ máy của Việt Nam.

Bạn đang xem chuyên mục Giao Duc Của Pgdtanbinh.edu.vn

Tìm hiểu thêm về dự án này http://canhonewcityhcm.com/

COMMENTS

WORDPRESS: 0
DISQUS: 0