Ngôi trường thời Pháp mang tên học giả Trương Vĩnh Ký

Được thành lập 90 năm trước, Pétrus Ký - nay là THPT chuyên Lê Hồng Phong - là 1 trong một số trường trung học lâu đời nhất Sài Gòn. Năm 1925, số học

Trắc nghiệm cách dùng exact, accurate, proper, precise
Chương trình tiểu học nặng nề dưới thời Pháp
Mẹo chọn lớp tiếng Anh tốt cho trẻ cấp một

Được thành lập 90 năm trước, Pétrus Ký – nay là THPT chuyên Lê Hồng Phong – là 1 trong một số trường trung học lâu đời nhất Sài Gòn.

Năm 1925, số học sinh người Việt theo học chương trình trung học Pháp càng ngày càng nhiều, khu bản xứ của trường trung học Thứ nhất ở Sài Gòn Chasseloup Laubat không còn đủ sức chứa.

Chính quyền Pháp phải cho thành lập cơ sở mới theo thiết kế của thiết kế sư Hebrard de Villeneuve để làm 1 phân hiệu mới ở Chợ Quán (thuộc Chợ Lớn).

Từ phân hiệu của Chasseloup Laubat thành trung học Pétrus Ký

Pétrus Ký có thiết kế đặc biệt có ba phần riêng biệt gồm khu học, khu nội trú và khu thể thao. Khu học hình tứ giác có hai chái nhô ra làm văn phòng ban hành chính, một số lớp học tập trung ở hai dãy nhà 1 tầng bao bọc sân chính.

Trong cộng khu học có một số phòng chuyên môn vẽ và sử địa, giảng các con phố có bậc và một số phòng thí nghiệm. Khu nội trú có 1 phần là nhà ăn 600 chỗ và phần còn lại là bốn tòa nhà xếp đặt theo hình nanh sấu.

Cổng chính của trường (nay trên các con phố Nguyễn Văn Cừ) có tháp chuôn đồng hồ. Vật liệu thi công trường sắt, gạch, ximăng được có từ Pháp sang.

ngoi-truong-thoi-phap-có-ten-hoc-gia-truong-vinh-ky

Trường Pétrus Ký khi mới đã đi vào làm việc. Ảnh tư liệu

Cuối tháng 11/1927, Toàn quyền Đông Dương Alexandre Varenne chọn lọc đặt tên phân hiệu mới xây của trường Chasseloup Laubat, có tên Collège de Cochinchine, dưới sự điều hành của ban giám đốc trường chính và 1 giáo sư phụ trách tổng giám thị của phân hiệu.

Năm học 1928-1929, chính quyền Pháp đổi tên phân hiệu thành Cao đẳng tiểu học Pháp bản xứ, khai giảng có 200 học sinh Thứ nhất. Trường có sáp nhập thêm 1 hệ trung học đệ nhị cấp bản xứ (Lycée) nên có hai cấp học, cao đẳng tiểu học và trung học (tú tài Pháp).

Nhân dịp khánh thành tượng đồng nhà bác học Trương Vĩnh Ký ở sảnh các con phố, Thống đốc Nam Kỳ đặt tên trường là Lycée Pétrus Trương Vĩnh Ký, thường được gọi tắt là Pétrus Ký.

Học sinh của trường tăng dần theo một số năm sau đây, năm 1930 có 680 học sinh, trong đây 48 người thi tú tài. Do tuyển chọn và thi cử gắt gao nên học sinh của trường đa số khá giỏi, học hành chăm chỉ.

Nhân lễ kỷ niệm 100 năm ngày sinh nhà văn hóa, nhà bác học Pétrus Trương Vĩnh Ký (1937), tượng bán thân của ông được đặt giữa sân trường.

Do chiến tranh nên học sinh trường Pétrus Ký kết nối về trường sở Sư phạm Sài Gòn năm 1942. Ba năm sau đây, trường sở Sư phạm bị trưng dụng làm doanh trại cho quân đội Nhật nên học sinh Pétrus Ký lại trôi dạt về trường Tiểu học Tân Định rồi ngưng làm việc.

Mãi đến đầu năm 1946, khi quân Pháp quay lại chiếm đâyng Sài Gòn, trường được mở lại nhưng phải dạy nhờ ở chủng viện Công giáo Saint Joseph ở các con phố Lucien Mossard (Nguyễn Du giai đoạn này). Một năm dau đây trường được về chỗ cũ ở Chợ Quán và làm việc cho đến nay.

Từ ngày thành lập đến trước năm 1947, hiệu trưởng Pétrus Ký đều là người Pháp, sau khi học sinh trở về trường cũ cũng là khi ông Lê Văn Khiêm (giáo sư cử nhân Toán chính ngạch hạng nhì) làm hiệu trưởng thay thế. Từ đây, hiệu trưởng của Pétrus Ký đều là người Việt.

Ngôi trường của một số phong trào đấu tranh chống Pháp

Trường Pétrus Ký nổi tiếng có phong trào đấu tranh chống chế độ thực dân Pháp, cổ vũ tinh thần yêu nước của người dân bằng nhiều hình thức sinh động.

Sau cuộc đảo chính của quân Nhật 9/3/1945, nhiều học sinh của trường đã tham dự phong trào Thanh niên tiền phong cộng 1 số giáo sư như Phạm Thiều, Lê Văn Chí, Trần Văn Thanh – một số người bí mật làm việc trong tổ chức Việt Minh để dự trù cho tổng khởi nghĩa tháng Tám giành chính quyền.

ngoi-truong-thoi-phap-có-ten-hoc-gia-truong-vinh-ky-1

Học sinh trường Pétrus Ký thời Pháp thuộc. Ảnh tư liệu

Đầu năm 1948, học sinh Pétrus Ký đã mở đầu phong trào đấu tranh Dạy và học bằng tiếng Việt có đề nghị bãi bỏ chế độ thi cử hà khắc, chống khủng bố, kìm kẹp học sinh. Trong ngày tựu trường 1 năm sau đây, họ cộng một số học sinh trung học trường khác đưa yêu sách bãi khóa 1 tháng đòi Bộ Giáo dục của chính quyền giải quyết ngay.

Chính quyền Pháp bắt bớ, ra lệnh đâyng cửa hai trường Pétrus Ký và Gia Long, sau đây đề nghị học sinh làm đơn xin đi học lại. Học sinh lên tiếng đòi chính quyền tức thì trả ngay học sinh bị bắt, chắc chắn an ninh cho học sinh, không được khủng bố và bắt bớ vô cớ và mở lại một số trường vô điều kiện.

Đầu năm 1950, hơn 2.000 học sinh trường Pétrus Ký và một số trường khác đã kéo đến trụ sở Nha học chính biểu tình, đòi thả tự do cho học sinh bị bắt. Sau đây, đoàn biểu tình kéo đến Dinh Thủ hiến Nam Việt, mỗi khi 1 đông, lên đến hàng chục nghìn người.

Trước áp lực này, Pháp ra lệnh cho cảnh sát bắn vào đoàn biểu tình, học sinh Trần Văn Ơn của trường Pétrus Ký bị trúng đạn, tử vong sau đây. Cái chết của Trần Văn Ơn đã tác động tới phong trào đấu tranh của dân chúng Sài Gòn.

Ngày 12/1/1950, lễ tang của Trần Văn Ơn đã biến thành cuộc biểu dương lực lượng của đồng bào yêu nước Sài Gòn – Chợ Lớn chống lại chính quyền thực dân Pháp. Hàng nghìn học sinh một số tỉnh thành Mỹ Tho, Cần Thơ, Huế, Hà Nội kéo về Sài Gòn tham dự, tạo thành 1 lễ tang lớn nhất ở đô thị này kể từ sau đám tang Phan Bội Châu.

“Chúng ta sẽ không bao giờ quên được ngày 9/1, ngày mà anh Ơn và một số khách mua học sinh, sinh viên đã đem xương máu, sinh mạng của mình đổi lấy tự do cho một số khách mua bị giam cầm. Tinh thần Trần Văn Ơn bất diệt”, trích bài điếu văn của học sinh ngày đây.

Khoảng năm 1960, chương trình dạy bằng tiếng Pháp chấm dứt, Pétrus Ký trở thành trường trung học đệ nhị cấp và chương trình tiếng Việt được bắt đầu. Đây cũng là nguyện vọng của đông đảo thế hệ học sinh đã đấu tranh trước đây.

Dù Pháp muốn ban hành chương trình giáo dục có mục đích đào tạo đội ngũ tận tụy phục vụ cho chế độ, song đa phần học sinh Pétrus Ký đã không bị “đầu độc”. Họ vẫn giữ vững tinh thần yêu nước, đấu tranh cho nền độc lập và thống nhất nước nhà.

Nhiều học sinh ở trường đã trở thành trí thức, văn nghệ sĩ và chính khách nổi tiếng như Huỳnh Tấn Phát, Trần Đại Nghĩa, Huỳnh Văn Nghệ, Trần Bạch Đằng, Nguyễn Tấn Gi Trọng, Trần Văn Khê, Mai Văn Bộ, Lưu Hữu Phước, Nguyễn Minh Triết… Nhiều giảng viên, lãnh đạo một số đại học lớn ở TP HCM từng là học sinh của ngôi trường Pétrus Ký.

ngoi-truong-thoi-phap-có-ten-hoc-gia-truong-vinh-ky-2

Học sinh trường THPT chuyên Lê Hồng Phong trong 1 lễ trưởng thành. Ảnh: Mạnh Tùng

Sau năm 1975, trường có tên cố Tổng bí thư Lê Hồng Phong, đến năm học 1981-1982 tổ chuyên toán Thứ nhất của trường ra đời. Từ năm học 1990-1991, trường chính thức được giao nhịêm vụ chuyên đào tạo học sinh giỏi cho TP HCM, là trọng điểm chất lượng cao một số tỉnh, thành phía Nam.

Tỷ lệ tốt nghiệp của trường qua một số năm luôn xấp xỉ 100%, trên 90% trúng tuyển đại học. Đây là 1 trong một số trường giàu thành tích nhất TP HCM trong một số kỳ thi Olympic, học sinh giỏi quốc gia.

Pétrus Trương Vĩnh Ký (1837-1898), tên hồi nhỏ là Trương Chánh Ký, sau này đổi tên đệm thành Trương Vĩnh Ký, là nhà văn, nhà ngôn ngữ học, nhà giáo dục học, và khảo cứu văn hóa tiêu biểu của Việt Nam trong thế kỷ 19.

Thông thạo 26 thứ tiếng, năm 1874 Trương Vĩnh Ký được địa cầu bình chọn là “nhà bác học về ngôn ngữ”, nằm trong danh sách 18 nhà bác học địa cầu của thế kỷ 19, được ghi tên trong Tự điển Larousse.

Bạn đang xem chuyên mục Giao Duc Của Pgdtanbinh.edu.vn

Tìm hiểu thêm về dự án này http://canhonewcityhcm.com/

COMMENTS

WORDPRESS: 0
DISQUS: 0